Ενεργειακή ασφάλεια: Πυλώνας βιωσιμότητας και διαβατήριο εθνικής ανεξαρτησίας

Ο πόλεμος στο Ιράν, σε μεγαλύτερο βαθμό από οποιαδήποτε προηγούμενη σύρραξη, ανέδειξε με σαφήνεια την κεφαλαιώδη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας. Μέσα σε λίγες μέρες, η αβεβαιότητα που προκλήθηκε από τον συνδυασμό ενός πολέμου σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους παραγωγής και διακίνησης ορυκτών καυσίμων, σε συνάρτηση με τα αντιφατικά μηνύματα του πρωταγωνιστή της κρίσης, προκάλεσε κλυδωνισμούς στις χρηματιστηριακές αγορές και, κατ’ επέκταση, στην παγκόσμια οικονομία.

Όπως συνήθως συμβαίνει, ορισμένοι «καλά πληροφορημένοι» αποκόμισαν και συνεχίζουν να αποκομίζουν τεράστια κέρδη, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος αιμορραγεί έκτοτε.

Όλο και περισσότερο, όλο και περισσότεροι αναγνωρίζουν ότι κάθε πτυχή της ζωής μας είναι άρρηκτα συνδεμένη με την ενέργεια.

Ωστόσο, η εξάρτηση αυτή δεν ορίζεται απλώς ως η επάρκεια «καυσίμων», αλλά ως η διασφάλιση αδιάλειπτης, αξιόπιστης, περιβαλλοντικά συμβατής και οικονομικά προσιτής ενέργειας για όλους.

Και αυτός είναι ο ορισμός της της Ενεργειακής Ασφάλειας, καθώς ικανοποιεί τους τρεις θεμελιώδεις άξονες της βιωσιμότητας: τον Περιβαλλοντικό, τον Κοινωνικό και τον Οικονομικό.

Πώς γίνεται λοιπόν μια χώρα, μια ήπειρος, εν τέλει η παγκόσμια κοινότητα, να επιτύχει Ενεργειακή Ασφάλεια;

Ποια είναι τα δομικά στοιχεία της ενεργειακής ασφάλειας;

• Η ποσοτική διάσταση της ενεργειακής πηγής, που καθορίζει την επάρκεια της προσφοράς ενέργειας, βραχυπρόθεσμα, αλλά κυρίως μακροπρόθεσμα.
• Η ποιοτική διάσταση της ενεργειακής πηγής, που προσδιορίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα κάθε ενεργειακής πηγής.
• Η ποιοτική διάσταση της ενεργειακής πηγής, που προσδιορίζει τις επιπτώσεις από την χρήση της ενεργειακής πηγής στον άνθρωπο και τη βιοποικιλότητα.
• Η γεωγραφική διάσταση της ενεργειακής πηγής, που καθορίζει τον βαθμό εξάρτησης ή ανεξαρτησίας του ενεργειακού εφοδιασμού.
• Το πραγματικό κόστος παραγωγής κάθε πηγής ενέργειας, με ενσωμάτωση δηλαδή όλου του πραγματικού εξωτερικού κόστους της κάθε πηγής ενέργειας και κατάργηση των πάσης φύσεως επιδοτήσεων και ενισχύσεων.
• Τέλος η διαθεσιμότητα της απαιτούμενης τεχνολογίας για την εκμετάλλευσή της ενεργειακής πηγής, προσδιορίζει τους βαθμούς ελευθερίας στην άσκηση εθνικής ενεργειακής πολιτικής.

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τη συγκριτική αξιολόγηση των διαθέσιμων σήμερα ενεργειακών πηγών, βάσει των ανωτέρω παραμέτρων:

Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν την προφανή επιλογή, καθώς επιτρέπουν στα έθνη να εδραιώσουν την ανεξαρτησία τους και να αναπτύξουν τις οικονομίες τους, απαλλαγμένα από την εξάρτηση εισαγόμενων καυσίμων και τεχνολογιών. 

Αυτό το επιχείρημα θα έπρεπε να ήταν αρκετό για την υιοθέτησή τους, δίχως καν να συνυπολογιστούν οι ολέθριες συνέπειες των άλλων δύο πηγών στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Αυτός, όμως, είναι και ο λόγος για τον οποίο οι ΑΠΕ δέχονται σφοδρές επιθέσεις από το ενεργειακό κατεστημένο και τα ελεγχόμενα από αυτό μέσα ενημέρωσης.

Επειδή για το ενεργειακό κατεστημένο το κυρίαρχο κριτήριο επιλογής μιας πηγής ενέργειας είναι η δυνατότητα ελέγχου της. Τα ορυκτά καύσιμα ανταποκρίνονται πλήρως σε αυτό το κριτήριο, ακόμη και για χώρες με δικά τους αποθέματα, όπως καταδεικνύει η ιστορία της Βενεζουέλας και του Ιράν και πολλών αφρικανικών χωρών.

Ωστόσο, αν τα ορυκτά καύσιμα θεωρούνται συμβατά με το κριτήριο ελέγχου, η πυρηνική ενέργεια είναι «ιδανική», καθώς διασφαλίζει τον πλήρη έλεγχο τόσο του καυσίμου όσο και της τεχνολογίας.

Στην πραγματικότητα, όμως η επιλογή αυτή είναι κάθε άλλο παρά ιδανική για τα κράτη που εγκλωβίζονται σε αυτή την πολιτική και επικοινωνιακή παγίδα, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε μια μορφή νεοαποικιοκρατίας.

Η ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία μέσω των άφθονων, ανεξάντλητων και οικονομικά προσιτών ΑΠΕ δεν διασφαλίζει μόνο τη βιωσιμότητα, αλλά ανοίγει τον δρόμο για ουσιαστική εθνική ανεξαρτησία.

Καταλήγοντας, μέρες που είναι, σκεφτείτε και αυτό:

Κανείς δεν θα κηρύξει ποτέ πόλεμο για να «καταλάβει» το ηλιακό ή αιολικό δυναμικό μιας άλλη χώρας, γιατί κάθε χώρα διαθέτει επαρκείς ανανεώσιμους πόρους για να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες για πάντα.

Χμμμμ….

*Δρ. Γιάννης Τσιπουρίδης 

Σύμβουλος Μηχανικός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Δράση για το κλίμα

Μέλος του Fossil Fuel Non Proliferation Treaty και του Loss and Damage Collaboration Group

Εκδότης e-mc2  (Energy Matters to Climate Change)

Εκδότης ΑΝΕΜΟλόγια