COP30: Το «Πακέτο του Μπελέμ» και η επόμενη ημέρα της κλιματικής δράσης στο επίκεντρο της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής

Τα συμπεράσματα της 30ης Διάσκεψης των Κρατών – Μερών της Σύμβασης – Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC COP30), που πραγματοποιήθηκε στο Μπελέμ της Βραζιλίας, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνεδρίασης της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, υπό την προεδρία της Δρος Διονυσίας – Θεοδώρας Αυγερινοπούλου.

Στην εισαγωγική της τοποθέτηση, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Δρ. Αυγερινοπούλου, τόνισε ότι η COP30 σηματοδότησε τα δέκα χρόνια από την ιστορική Συμφωνία των Παρισίων, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 190 χώρες με στόχο την εφαρμογή των κλιματικών δεσμεύσεων, την προσαρμογή και την κλιματική χρηματοδότηση. Αναφέρθηκε επιγραμματικά στα βασικά σημεία της Διάσκεψης και εστίασε στην ανάγκη επιτάχυνσης της υλοποίησης των εθνικών κλιματικών δεσμεύσεων, ενίσχυσης της προσαρμογής, ιδιαίτερα σε πόλεις και περιφέρειες, καθώς και διασφάλισης επαρκούς και προβλέψιμης κλιματικής χρηματοδότησης, κυρίως για τις πιο ευάλωτες χώρες. Υπογράμμισε ότι η COP 30 ονομάστηκε και η «COP των ανθρώπων», καθώς, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το αστικό στοιχείο ενσωματώθηκε για πρώτη φορά τόσο έντονα στην κλιματική διακυβέρνηση, αναγνωρίζοντας ότι οι πόλεις, όπου παράγεται και σημαντικό ποσοστό των παγκοσμίων εκπομπών, αποτελούν ταυτόχρονα και πεδίο άμεσης εφαρμογής λύσεων.

Σημείωσε, επίσης, ότι το «Belem Political Package» ορίζει το πλαίσιο για την υλοποίηση των δεσμεύσεων της Συμφωνίας των Παρισίων, ενώ ως ιδιαίτερα σημαντικές χαρακτήρισε την πολιτική συμφωνία για την κινητοποίηση 1,3 τρισ. δολαρίων ετησίως για δράσεις κλιματικής κρίσης έως το 2035, αλλά και τις πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν για την προστασία των φυσικών πόρων, όπως το ταμείο για τα τροπικά δάση. Τόνισε, ωστόσο, ότι δεν υιοθετήθηκε δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, αν και προωθείται η πρώτη διεθνής διάσκεψη για το θέμα, που θα πραγματοποιηθεί στην Κολομβία τον Απρίλιο του 2026. Η Πρόεδρος υπογράμμισε, τέλος, την σημασία της διεθνούς συνεργασίας και της ενίσχυσης της δράσης, καθώς η παγκόσμια θερμοκρασία έχει ήδη αυξηθεί κατά 1,44°C σε σχέση με τον προβιομηχανικό μέσο όρο, πλησιάζοντας το όριο ασφαλείας του 1,5°C.

Ο Πρέσβης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Βραζιλίας στην Ελλάδα, κ. Paulo Roberto Caminha de Castilhos França, αναφέρθηκε στις προτεραιότητες της βραζιλιάνικης προεδρίας και στα βασικά αποτελέσματα της Διάσκεψης, επισημαίνοντας την σημασία της προστασίας των δασών και των οικοσυστημάτων, της ενίσχυσης της χρηματοδότησης για την προσαρμογή και της ανάγκης γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ δεσμεύσεων και εφαρμογής. Υπογράμμισε ότι η COP30, η πρώτη που φιλοξενήθηκε στην καρδιά του Αμαζονίου, ανέδειξε τη σύνδεση κλιματικής δράσης και προστασίας της βιοποικιλότητας και επισήμανε ότι, παρά τις σύνθετες γεωπολιτικές συνθήκες, η Διάσκεψη κατέληξε σε ουσιαστικά αποτελέσματα, όπως το «Belem Political Package» και το Ταμείο για τα τροπικά δάση, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη στη διεθνή πολυμερή συνεργασία.

H Προϊσταμένη Τμήματος Κλιματικής Αλλαγής του ΥΠΕΝ, κα Άρτεμις Γρύλλια, παρουσίασε τα σημαντικότερα σημεία της Διάσκεψης και συμπλήρωσε στοιχεία από την ελληνική εκπροσώπηση. Σημείωσε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις διεθνείς διαπραγματεύσεις και ότι η εθνική πολιτική ευθυγραμμίζεται με τους ευρωπαϊκούς στόχους για το 2030 και την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, ενώ επισήμανε ότι για να αντιμετωπιστούν οι επείγουσες κλιματικές προκλήσεις είναι αναγκαία η διεθνής συνεργασία και η συμμετοχή όλων και ιδιαίτερα των μεγάλων ρυπαντών.

Η Πρόεδρος της Υποεπιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή και τον Καθαρό Αέρα της Επιτροπής Περιβαλλοντικών Υποθέσεων της Ουκρανίας και Βουλευτής του Κοινοβουλίου της Ουκρανίας, κα Lesia Vasylenko, ανέδειξε τη διάσταση της περιβαλλοντικής και ενεργειακής ασφάλειας σε συνθήκες πολέμου, επισημαίνοντας ότι η καταστροφή ενεργειακών υποδομών έχει επιτείνει τις ανθρωπιστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα της. Η κα Vasylenko μετέφερε την εικόνα που επικρατεί στο Κίεβο, όπου, από τις αρχές Ιανουαρίου, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πολίτες έχουν βρεθεί χωρίς επαρκή θέρμανση ή ηλεκτροδότηση, εν μέσω ιδιαίτερα χαμηλών θερμοκρασιών. Εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της προς τους ευρωπαίους εταίρους για τη στήριξη που παρέχεται μέσω του Ενεργειακού Ταμείου και απηύθυνε έκκληση για περαιτέρω συνδρομή, ιδίως σε εξοπλισμό όπως θερμικές τουρμπίνες και γεννήτριες, προκειμένου να καλυφθούν οι αυξημένες ενεργειακές ανάγκες μετά τις εκτεταμένες ζημιές στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της χώρας.

Η Υπεύθυνη Προγραμμάτων για τη Διεθνή Ανάπτυξη της Διακοινοβουλευτικής Ένωσης (IPU) κα Aleksandra Blagojevic υπογράμμισε τον διαχρονικό ρόλο της IPU στην κινητοποίηση των Κοινοβουλίων για την κλιματική δράση, επισημαίνοντας ότι για περισσότερα από 50 χρόνια η Ένωση οργανώνει συναντήσεις παράλληλα με τις Διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών και παρέχει πλατφόρμα ανταλλαγής εμπειριών και καλών πρακτικών. Αναφέρθηκε στην κοινοβουλευτική διάσταση της COP30 στο Μπελέμ, η οποία κατέληξε σε κοινό έγγραφο κοινοβουλευτικής δράσης, τονίζοντας ότι «η φιλοδοξία από μόνη της δεν επαρκεί πλέον». Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη πολυτομεακής και ολιστικής προσέγγισης της κλιματικής πολιτικής, καθώς και στην σημασία της μείωσης των εκπομπών μεθανίου ως κρίσιμης προτεραιότητας μετριασμού. Τόνισε, τέλος, ότι τα Κοινοβούλια οφείλουν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση προϋπολογισμών και χρηματοδοτικών εργαλείων για την υποστήριξη σχετικών δράσεων.

Ο Εκπρόσωπος της Βουλής των Ελλήνων στην Κοινοβουλευτική Συνάντηση της COP30 και Βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας της Νέας Δημοκρατίας, κ. Αθανάσιος Παπαθανάσης παρουσίασε τα συμπεράσματα της Κοινοβουλευτικής Συνάντησης της COP30, δίνοντας έμφαση στην σημασία της κοινοβουλευτικής διπλωματίας για την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, στην ενδυνάμωση της τοπικής αυτοδιοίκησης για την προσαρμογή, καθώς και στην αξία της ενσωμάτωσης της διάστασης της ανθεκτικότητας στην νομοθέτηση.

Ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου και Μέλος του Δ.Σ. της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, κ. Κωνσταντίνος Μουτζούρης ανέδειξε τη διάσταση της περιφερειακής διακυβέρνησης στην εφαρμογή των κλιματικών πολιτικών, επισημαίνοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Περιφέρειες ως προς τις υποδομές και την ανθεκτικότητα τους απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Υπογράμμισε δε ότι οι Περιφέρειες χρειάζονται επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία και θεσμική στήριξη, προκειμένου να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στους στόχους της πράσινης μετάβασης, ενώ ανέδειξε την σημασία εκσυγχρονισμού του τρόπου που πραγματοποιούνται οι μελέτες εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Ο Γενικός Διευθυντής του WWF Ελλάς, κ. Δημήτρης Καραβέλλας, υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα της COP30 καταδεικνύουν ότι, παρά την πολιτική βούληση της βραζιλιάνικης Προεδρίας και τη μεγάλη συμβολική σημασία της διεξαγωγής συνόδου στον Αμαζόνιο, το κενό φιλοδοξίας παραμένει. Επισήμανε την ανάγκη ενίσχυσης της φιλοδοξίας για τη μείωση των εκπομπών, ιδιαίτερα στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, και αναφέρθηκε στη σημασία της διαφάνειας και της λογοδοσίας ως προς την πρόοδο των κρατών στην επίτευξη των στόχων τους, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι το κόστος της καθυστέρησης θα είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της δράσης.

Ο Γενικός Διευθυντής της Greenpeace Ελλάδας, κ. Νίκος Χαραλαμπίδης, επεσήμανε ότι η COP30 ανέδειξε την ανάγκη σαφούς χρονοδιαγράμματος για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και για την ταχύτερη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας. Υπογράμμισε ότι η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να είναι κοινωνικά δίκαιη, με μέριμνα για τα ευάλωτα νοικοκυριά, και ότι απαιτείται συνέπεια μεταξύ διεθνών δεσμεύσεων και εθνικών πολιτικών. Τόνισε, τέλος, ότι η κοινωνία των πολιτών έχει καθοριστικό ρόλο στην παρακολούθηση και την πίεση για ουσιαστική πρόοδο.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης, κ. Νικόλαος Πέτρου, αναφέρθηκε ομοίως στο κενό μεταξύ της φιλοδοξίας και της εφαρμογής των κλιματικών δεσμεύσεων και συνάμα της επιτάχυνσης των κλιματικών επιπτώσεων, ενώ έριξε φως στη σημασία της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης των πολιτών ως αναγκαίων προϋποθέσεων για την επιτυχία των κλιματικών πολιτικών. Επισήμανε ότι η προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων και της και η κλιματική δράση αποτελούν αλληλένδετες προτεραιότητες και επεσήμανε την ανάγκη ενίσχυσης των πολιτικών προσαρμογής, ιδίως σε τοπικό επίπεδο.

Κοινός τόπος των παρεμβάσεων αποτέλεσε η ανάγκη μετάβασης από τις διακηρύξεις στην εφαρμογή, με μετρήσιμους στόχους, επαρκή χρηματοδότηση και διαρκή διεθνή συνεργασία.

Κλείνοντας τη συνεδρίαση, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Δρ. Αυγερινοπούλου, τόνισε ότι τα συμπεράσματα της COP30 επιβεβαιώνουν την ανάγκη επιτάχυνσης της δράσης σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και επανέλαβε ότι η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής θα συνεχίσει να παρακολουθεί συστηματικά τις διεθνείς εξελίξεις και την υλοποίηση των εθνικών δεσμεύσεων της χώρας.